سامانهٔ ورود و خروج اروپا (EES) از ۱۰ آوریل ۲۰۲۶ بهطور کامل در تمام مرزهای خارجی حوزهٔ شنگن فعال شده است. این سامانه، مهر زدن دستی گذرنامه را کنار گذاشته و بهجای آن ورود و خروج مسافران غیراروپایی را بهصورت دیجیتال و همراه با اطلاعات بیومتریک ثبت میکند. اگر شما هم ایرانی هستید و قصد سفر به اروپا با ویزای شنگن را دارید، هنگام نخستین ورود باید اثر انگشت و عکس چهرهٔ شما در مرز ثبت شود. در ادامه بهزبان ساده توضیح میدهیم EES چیست، چه چیزی را ثبت میکند و سفر شما را چگونه تغییر میدهد.
EES دقیقاً چیست؟
EES مخفف «سامانهٔ ورود و خروج» است؛ یک سامانهٔ الکترونیکی که کشورهای حوزهٔ شنگن برای ثبت رفتوآمد اتباع کشورهای غیرعضو راهاندازی کردهاند. این سامانه از ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵ بهصورت مرحلهای آغاز به کار کرد و از ۱۰ آوریل ۲۰۲۶ بهطور کامل در همهٔ مرزهای خارجی شنگن اجرا میشود. بر اساس اعلام کمیسیون اروپا، از زمان آغاز به کار سامانه تا کنون بیش از ۴۵ میلیون تردد مرزی در آن ثبت شده است.
هدف اصلی EES، جایگزینی مهر سنتی گذرنامه با یک سابقهٔ دیجیتال دقیق است تا مدت اقامت مسافران و رعایت قاعدهٔ اقامت کوتاهمدت بهصورت خودکار پیگیری شود.
چه کسانی مشمول EES هستند؟
این سامانه شامل همهٔ اتباع کشورهای غیرعضو اتحادیهٔ اروپا و غیرعضو شنگن میشود که برای اقامت کوتاهمدت — یعنی حداکثر ۹۰ روز در هر بازهٔ ۱۸۰ روزه — وارد این کشورها میشوند؛ فرقی نمیکند که فرد نیازمند ویزا باشد یا از ویزا معاف. از آنجا که شهروندان ایران برای سفر به اروپا به ویزای شنگن نیاز دارند، مسافران ایرانی نیز کاملاً مشمول این سامانه هستند.
نکتهٔ مهم این است که EES جایگزین ویزای شنگن نمیشود. شما همچنان باید پیش از سفر ویزای معتبر خود را دریافت کنید؛ EES صرفاً یک لایهٔ ثبت مرزی است که هنگام عبور از مرز به آن افزوده میشود.
چه اطلاعاتی ثبت میشود؟
هنگام نخستین ورود پس از فعالشدن سامانه، این اطلاعات از شما گرفته و در پروندهٔ دیجیتال ذخیره میشود:
عکس چهره و اثر انگشت (اطلاعات بیومتریک)؛ اطلاعات مندرج در گذرنامه؛ و تاریخ و محل هر ورود و خروج، بههمراه هرگونه ردِ ورود. این دادهها بهمدت سه سال نگهداری میشوند؛ بنابراین در سفرهای بعدی طی این بازه، فرایند سریعتر خواهد بود و معمولاً نیازی به ثبت دوبارهٔ کامل بیومتریک نیست.
کودکان و اطلاعات بیومتریک
برای کودکان قواعد سادهتری وجود دارد: کودکان زیر ۱۲ سال از دادن اثر انگشت معافاند. کودکان ۶ تا ۱۱ سال فقط عکس چهرهشان ثبت میشود و کودکان زیر ۶ سال از الزامات بیومتریک معاف هستند.
سفر شما در عمل چگونه تغییر میکند؟
مهمترین تغییر ملموس برای مسافر ایرانی، فرایند نخستین ورود است. در اولین سفر پس از اجرای کامل سامانه باید برای ثبت عکس و اثر انگشت زمان بیشتری در مرز اختصاص دهید و ممکن است در ماههای ابتدایی، صفهای مرزی طولانیتر باشند. دیگر مهر ورود و خروج در گذرنامه زده نمیشود و مدت اقامت شما بهصورت الکترونیکی محاسبه میگردد؛ به همین دلیل، رعایت دقیق سقف ۹۰ روز در هر ۱۸۰ روز اهمیت بیشتری پیدا میکند، چون اضافهماندن بهصورت خودکار در سامانه ثبت میشود.
برای کاهش دردسر، توصیه میشود کمی زودتر به فرودگاه یا مرز برسید، مدارک سفر و رزرو اقامت را همراه داشته باشید و از اعتبار و صحت گذرنامهٔ خود مطمئن شوید. بهدلیل نگرانی از ازدحام تابستانی، کشورهای عضو اجازه دارند اجرای کامل سامانه را برای مدت محدودی پس از آوریل بهصورت جزئی به تعویق بیندازند؛ از این رو ممکن است تجربهٔ مسافران در مرزهای مختلف تا پایان تابستان ۲۰۲۶ کمی متفاوت باشد.
تفاوت EES با ETIAS
این دو سامانه اغلب با هم اشتباه گرفته میشوند، اما یکی نیستند. EES یک سامانهٔ ثبت مرزی مبتنی بر بیومتریک است که هنگام عبور از مرز اجرا میشود. در مقابل، ETIAS یک مجوز سفر الکترونیکی است که پیش از سفر و بهصورت آنلاین دریافت میشود و انتظار میرود در اواخر سال ۲۰۲۶ اجرایی شود. نکتهٔ کلیدی برای ایرانیان این است که ETIAS مخصوص شهروندان کشورهای معاف از ویزاست؛ چون ایرانیان برای ورود به اروپا به ویزای شنگن نیاز دارند، ETIAS به آنها تعلق نمیگیرد و کافی است روی ویزای شنگن و الزامات EES تمرکز کنند.
جمعبندی
سامانهٔ EES واقعیت جدید سفر به اروپاست: ثبت دیجیتال ورود و خروج، حذف مهر گذرنامه و اخذ عکس و اثر انگشت در نخستین ورود. این سامانه ویزای شنگن را حذف نمیکند و قاعدهٔ ۹۰ روز در ۱۸۰ روز را تغییر نمیدهد، اما پیگیری مدت اقامت را دقیقتر و خودکار میکند. برای یک سفر بیدردسر، ویزای معتبر بگیرید، برای اولین ورود زمان بیشتری کنار بگذارید و به سقف مجاز اقامت پایبند بمانید. اگر در تهیهٔ مدارک یا اخذ ویزای شنگن به راهنمایی نیاز دارید، کارشناسان ۲۴ویزا آمادهٔ کمک به شما هستند.
برای اطلاعات بیشتر، مقالهٔ ETIAS اروپا و ایرانیان و چکلیست مدارک ویزای شنگن را بخوانید و برای دیدن سایر راهنماها به بلاگ ۲۴ویزا سر بزنید. جزئیات رسمی سامانه در صفحهٔ کمیسیون اروپا در دسترس است.
پرسشهای پرتکرار
EES از چه زمانی اجرا شده است؟
اجرای مرحلهای از ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵ آغاز شد و از ۱۰ آوریل ۲۰۲۶ بهطور کامل در همهٔ مرزهای خارجی حوزهٔ شنگن فعال است.
آیا EES جایگزین ویزای شنگن است؟
خیر. مسافران ایرانی همچنان باید پیش از سفر ویزای شنگن معتبر بگیرند. EES تنها یک سامانهٔ ثبت مرزی است.
در مرز چه اطلاعاتی از من گرفته میشود؟
عکس چهره، اثر انگشت، اطلاعات گذرنامه و تاریخ و محل ورود و خروج. این دادهها تا سه سال نگهداری میشوند.
آیا کودکان هم باید اثر انگشت بدهند؟
کودکان زیر ۱۲ سال از دادن اثر انگشت معافاند؛ کودکان ۶ تا ۱۱ سال فقط عکس چهره میدهند و کودکان زیر ۶ سال از بیومتریک معافاند.
آیا ETIAS شامل ایرانیان میشود؟
خیر. ETIAS مخصوص شهروندان کشورهای معاف از ویزاست. چون ایرانیان به ویزای شنگن نیاز دارند، ETIAS به آنها تعلق نمیگیرد.
آیا EES باعث طولانیشدن صف مرزی میشود؟
در نخستین ورود و بهویژه در ماههای ابتدایی ممکن است زمان بیشتری لازم باشد؛ اما پس از ثبت اولیه، سفرهای بعدی طی سه سال سریعتر خواهد بود.